Υπάρχουν στιγμές στην ιππασία που η κίνηση μοιάζει με χορό. Το άλογο και ο αναβάτης βρίσκουν έναν κοινό ρυθμό, οι αλλαγές γίνονται διακριτικά και η προσπάθεια δίνει τη θέση της σε μια εικόνα αρμονίας. Σε αυτές τις στιγμές, η ιππασία μπορεί να ιδωθεί όχι μόνο ως άθλημα, αλλά και ως μορφή τέχνης.
Όπως στη μουσική ή στον χορό, η ομορφιά δεν βρίσκεται μόνο στην ακρίβεια της εκτέλεσης. Βρίσκεται στην έκφραση, στη λεπτομέρεια και στον τρόπο με τον οποίο τα επιμέρους στοιχεία συνδέονται μεταξύ τους. Στην ιππασία, όμως, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά: το αποτέλεσμα δημιουργείται μέσα από τη συνεργασία με ένα άλλο ζωντανό πλάσμα.
Όταν η τεχνική συναντά την έκφραση
Η καλλιτεχνική διάσταση της ιππασίας αποτυπώνεται ιδιαίτερα στην ιππική δεξιοτεχνία, γνωστή και ως dressage. Η Διεθνής Ομοσπονδία Ιππασίας τη χαρακτηρίζει ως το πιο καλλιτεχνικό από τα ιππικά αθλήματα, αναδεικνύοντας τη σύνδεση της εκπαίδευσης του αλόγου με την ποιότητα και την αρμονία της κίνησης. inside.fei.org
Μια ομαλή αλλαγή κατεύθυνσης, ένας σταθερός ρυθμός ή μια μετάβαση που μοιάζει αβίαστη μπορούν να τραβήξουν το βλέμμα χωρίς να χρειάζονται εντυπωσιασμούς. Όπως ένας χορευτής δεν εκφράζεται μόνο μέσα από τις δύσκολες φιγούρες, έτσι και η ομορφιά της ιππασίας δεν περιορίζεται στις απαιτητικές ασκήσεις.
Μπορούμε να την αναζητήσουμε και στην απλότητα: σε μια ήρεμη διαδρομή, σε μια ισορροπημένη στάση, σε μια στιγμή συντονισμού.
Ένας διάλογος χωρίς λόγια
Η επικοινωνία ανάμεσα στον αναβάτη και στο άλογο πραγματοποιείται, μεταξύ άλλων, μέσα από τη θέση και το βάρος του σώματος, τα πόδια και τα χέρια. Αυτά τα σήματα, που στην ιππασία ονομάζονται «βοηθήματα», αποτελούν μέρος μιας γλώσσας που μαθαίνεται και καλλιεργείται με την εκπαίδευση. inside.fei.org
Ο αναβάτης, επομένως, δεν καλείται απλώς να ζητήσει μια κίνηση. Χρειάζεται και να παρατηρεί, να αισθάνεται την ανταπόκριση του αλόγου και να προσαρμόζεται. Η ανάπτυξη αυτής της ευαισθησίας αποτελεί βασικό στοιχείο της επικοινωνίας στη σέλα. fei.org
Εδώ βρίσκεται μια ιδιαίτερη συγγένεια με την τέχνη: η τεχνική αποκτά νόημα όταν συνοδεύεται από προσοχή και αντίληψη. Δεν αρκεί να γνωρίζει κανείς τι θέλει να κάνει· χρειάζεται να καταλαβαίνει και τον συνεργάτη του.
Η αρμονία δεν είναι μια εικόνα που πρέπει να επιβληθεί. Είναι μια σχέση που αξίζει να καλλιεργηθεί.
Όταν η μουσική γίνεται μέρος της διαδρομής
Στα ελεύθερα προγράμματα ιππικής δεξιοτεχνίας με μουσική, τα λεγόμενα freestyle, η σχέση με την τέχνη γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Οι κινήσεις οργανώνονται σε μια χορογραφία και συνδυάζονται με μουσική που αναδεικνύει τον ρυθμό και τον χαρακτήρα της παρουσίασης. Η σύνθεση λαμβάνει υπόψη τις δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του αλόγου. fei.org
Για τον θεατή, η εμπειρία μπορεί να θυμίζει μια χορευτική παράσταση. Οι διαδρομές στον στίβο γίνονται γραμμές μιας σύνθεσης, οι αλλαγές κίνησης δημιουργούν εναλλαγές και η μουσική προσθέτει μια διαφορετική συναισθηματική διάσταση.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στο πόσο δύσκολο είναι ένα πρόγραμμα, αλλά και στο πώς τα στοιχεία του συνδέονται σε ένα σύνολο.
Μια ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά
Η σύνδεση της ιππασίας με τον πολιτισμό έχει αναγνωριστεί και επίσημα. Το 2011, η ιππασία κατά τη γαλλική παράδοση εντάχθηκε στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO. Η συγκεκριμένη παράδοση δίνει έμφαση στην αρμονική σχέση ανθρώπου και αλόγου. ich.unesco.org
Αυτή η αναγνώριση μας προσκαλεί να δούμε την ιππασία και ως γνώση που μεταδίδεται: έναν τρόπο εκπαίδευσης, παρατήρησης και συνεργασίας, όχι μόνο μια σειρά τεχνικών κινήσεων.
Η αξία μιας τέτοιας παράδοσης βρίσκεται τόσο σε όσα διατηρεί όσο και στην ευθύνη με την οποία τα μεταφέρει στις επόμενες γενιές.
Η ομορφιά προϋποθέτει σεβασμό
Η συζήτηση για την ιππασία ως τέχνη δεν μπορεί να παρακάμπτει την ευζωία του αλόγου. Η προστασία του από την υπερβολική καταπόνηση και την κακομεταχείριση αποτελεί βασική αρχή της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ιππασίας. inside.fei.org
Το άλογο δεν είναι αντικείμενο μιας παράστασης ούτε μέσο για την επίτευξη μιας εντυπωσιακής εικόνας. Είναι ένας ζωντανός συνεργάτης, του οποίου οι ανάγκες και τα όρια πρέπει να προηγούνται του θεάματος.
Από αυτή την οπτική, η πραγματική δεξιοτεχνία δεν βρίσκεται στο να ζητάμε διαρκώς περισσότερα. Βρίσκεται και στο να γνωρίζουμε πότε χρειάζεται να απλοποιήσουμε μια άσκηση, να αλλάξουμε προσέγγιση ή να σταματήσουμε.
Καμία αισθητική εντύπωση δεν αξίζει περισσότερο από την ευημερία του αλόγου.
Η τέχνη βρίσκεται και στις μικρές στιγμές
Δεν χρειάζεται να συμμετέχει κάποιος σε αγώνες ή παραστάσεις για να αναζητήσει αυτή τη διάσταση της ιππασίας. Η προσοχή στη λεπτομέρεια, η υπομονή και η διάθεση συνεργασίας έχουν θέση από την πρώτη γνωριμία με το άλογο.
Στο Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας Σερρών — ΚΕΘΙΣ, αυτή είναι η οπτική που θέλουμε να αναδεικνύουμε: το άλογο ως συνεργάτη και την επαφή μαζί του ως ευκαιρία για ουσιαστική επικοινωνία.
Γιατί, τελικά, η πιο όμορφη πλευρά της ιππασίας δεν είναι απαραίτητα εκείνη που κερδίζει το χειροκρότημα. Μπορεί να είναι μια μικρή, ήσυχη στιγμή, στην οποία άνθρωπος και άλογο βρίσκουν έναν κοινό ρυθμό.
Το άλογο δίπλα μας, η δύναμη μέσα μας.
